Bestaat piepschuim uit plastic? Wat er echt in EPS en in een isolerende uitvullaag zit

Waaruit EPS bestaat

EPS staat voor geëxpandeerd polystyreen. U kent het als verpakkingsmateriaal en als isolatieplaat, op de bouwplaats ook als granulaat. Uitgangsmateriaal zijn kleine kunststofparels die bij de productie worden opgeschuimd. Daarbij groeien ze tot een veelvoud van hun oorspronkelijke grootte en ontstaan in hun binnenste ontelbare gesloten cellen vol lucht.

Die lucht is het eigenlijke isolatiemateriaal. Ze zit vast in de cellen en kan nauwelijks bewegen. Stilstaande lucht geleidt warmte slecht. Daarom isoleert EPS goed en is het tegelijk heel licht.

Symbolbeeld (met AI gemaakt): een EPS-blok met de typische structuur van aaneengesmolten parels. Het toont geen ThermoWhite®-product.

2 % kunststof, 98 % lucht: waarom de indruk bedriegt

Veel mensen schatten het kunststofaandeel in op basis van wat ze zien: een groot, wit blok. Bepalend is echter hoeveel materiaal er werkelijk in zit. Bij EPS is dat ongeveer 2 % van het volume, de rest is lucht.

Volumeaandelen van EPS als richtwaarde (volgens EUMEPS): ongeveer 98 van de 100 delen zijn lucht, ongeveer 2 delen zijn kunststof (geel). Schematische weergave. Grafiek: ThermoWhite®.

Dat verklaart ook waarom EPS-afval zoveel ruimte inneemt. Een container vol verpakkingsresten weegt weinig, omdat hij bijna alleen lucht bevat. Voor recycling betekent dat: het materiaal moet worden ingezameld, vermalen en verdicht voordat het opnieuw kan worden verwerkt.

Wat er in een ThermoWhite® isolerende uitvullaag zit

ThermoWhite® is een mineraal gebonden isolerende uitvullaag van EPS-granulaat. Op de bouwplaats ontstaat daaruit met bindmiddel en water een massa die op de ruwe vloer de leidingen omsluit en na het drogen een vaste, vormstabiele laag vormt. Naargelang het product bestaat het granulaat uit gerecycled (R) of nieuw (N) EPS: bij WD 70 R (R/N) volgens de productfiche voor de helft uit elk, bij WD 100 R en WD 130 R uit gerecycled EPS.

De milieuproductverklaring (EPD) vermeldt de aandelen voor drie producten:

Bestanddeel (aandeel in het gewicht)	WD 70 R (R/N)	WD 100 R	WD 130 R
EPS-granulaat	15 %	12 %	10 %
Mineraal bindmiddel	50 %	57 %	60 %
Water	35 %	31 %	30 %

De tabel laat ook zien hoe de producten verschillen. Hoe belastbaarder een laag moet zijn, hoe meer bindmiddel ze nodig heeft en hoe zwaarder ze wordt. De droge volumieke massa stijgt van 88 kg/m³ bij WD 70 R (R/N) via 110 kg/m³ bij WD 100 R tot 145 kg/m³ bij WD 130 R.

Meer bindmiddel betekent echter ook minder isolerende werking. Dat blijkt uit de spreiding van de hele productfamilie. ThermoWhite® WD 70 R (R/N) PREMIUM heeft een droge volumieke massa van 70 kg/m³ en een rekenwaarde van de warmtegeleidingscoëfficiënt van 0,040 W/mK, ThermoWhite® WD 170 R A2 komt uit op 230 kg/m³ en 0,077 W/mK. Welk product past, hangt daarom af van wat de vloer moet dragen.

Vijf vooroordelen onder de loep

“Dat is een berg plastic in huis.” Bij EPS zelf gaat het om ongeveer 2 % van het volume, bij ThermoWhite® om 10 tot 15 % van het gewicht. Het grootste deel van het gewicht is het mineraal bindmiddel.

“EPS is gevaarlijk afval.” Het bezwaar komt van het brandvertragende HBCD, dat in oudere EPS-isolatieplaten kan zitten. Hoe zulke platen moeten worden afgevoerd, regelen de landen en gewesten verschillend. Binnenkomend recyclagemateriaal controleren wij regelmatig bij de aanlevering in ons eigen laboratorium op HBCD-resten. Vanaf de grenswaarde gaat het materiaal niet terug de kringloop in. Hoe ThermoWhite® na het gebruik wordt ingedeeld en afgevoerd, hangt af van de regels van het betrokken gewest. ThermoWhite® België bekijkt dat desgewenst samen met u en de plaatselijke verwerker.

“Dat gast toch uit.” Volgens de EPD bevat het product geen stoffen van de REACH-kandidaatslijst van zeer zorgwekkende stoffen met een gehalte van meer dan 0,1 gewichtsprocent.

“Piepschuim brandt als een fakkel.” Volgens de productfiches bereiken ThermoWhite® WD 70 R (R/N) en WD 100 R de Euroklasse E volgens EN 13501-1 en zijn daarmee normaal ontvlambaar, WD 130 R bereikt klasse B-s1. Waar onbrandbare bouwmaterialen vereist zijn, bestaat ThermoWhite® WD 170 R A2 met klasse A2-s1, d0.

“Daar komen microplastics in het milieu terecht.” Losse EPS-bolletjes kunnen wegwaaien, daarom regelt de gebruiksaanwijzing de omgang op de bouwplaats. Er wordt gemengd in gesloten mengers, en bindmiddel en water worden zo gedoseerd dat elke EPS-korrel volledig omhuld is. In de open lucht wordt de verse uitvullaag bij regen afgedekt, resten worden vochtig bij elkaar geveegd en spoelwater wordt opgevangen.

Veelgestelde vragen

Is EPS hetzelfde als piepschuim? Ja. Piepschuim is de alledaagse naam voor geëxpandeerd polystyreen, kortweg EPS. Styropor is een merknaam voor hetzelfde materiaal.

Isoleert meer kunststof beter? Nee. De isolerende werking komt van de ingesloten lucht. Meer materiaal maakt een laag zwaarder en sterker, maar niet warmte-isolerender.

Waar vind ik de exacte waarden? Alle kenmerken staan in de productfiches en prestatieverklaringen, de samenstelling in de EPD.

Welke isolerende uitvullaag bij uw vloer past en hoe dik de laag moet zijn, bespreekt u met de regionale contactpersoon van ThermoWhite® België.